Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Frikativ</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Frikativ"> <link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Frikativ rootpage-Frikativ skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Frikativ</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p>Ein <b>Frikativ</b> (auch <i>Reibelaut</i>, <i>Engelaut</i>, <i>Konstriktiv</i>, <i>Spirans</i>, <i>Spirant</i>) ist ein nach seiner <a href="Artikulationsart" title="Artikulationsart">Artikulationsart</a> benannter <a href="Konsonant" title="Konsonant">Konsonant</a>. Bei der <a href="Artikulation_(Linguistik)" title="Artikulation (Linguistik)">Artikulation</a> wird eine Engstelle gebildet, die die ausströmende Luft verwirbelt und den Reibelaut erzeugt. Frikative können <a href="Stimmlosigkeit" title="Stimmlosigkeit">stimmlos</a> oder <a href="Stimmhaftigkeit" title="Stimmhaftigkeit">stimmhaft</a> sein. Eine große Untergruppe der Frikative bilden die <a href="Zischlaut" title="Zischlaut">Zischlaute</a> (Sibilanten), die im vorderen Mundbereich gebildet werden und sich durch ein hörbares Pfeifen bzw. Zischen auszeichnen.
Beispiele für Frikative sind die deutschen Laute, die als „s“, „f“ oder „v“ geschrieben werden.
</p><p>Das <a href="Internationales_Phonetisches_Alphabet" title="Internationales Phonetisches Alphabet">Internationale Phonetische Alphabet</a> kennt folgende Frikative:
</p>
<ul><li><a href="Bilabial" title="Bilabial">bilabiale</a> Frikative <span id="bilabialer_Frikativ"></span>
<ul><li><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r227981795">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .IPA a{text-decoration:none}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_bilabialer_Frikativ" title="Stimmloser bilabialer Frikativ">ɸ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_bilabialer_Frikativ" title="Stimmloser bilabialer Frikativ">stimmloser bilabialer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_bilabialer_Frikativ" title="Stimmhafter bilabialer Frikativ">β</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_bilabialer_Frikativ" title="Stimmhafter bilabialer Frikativ">stimmhafter bilabialer Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Labiodental" title="Labiodental">labiodentale</a> Frikative (Lippenzahnreibelaute) <span id="labiodentaler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_labiodentaler_Frikativ" title="Stimmloser labiodentaler Frikativ">f</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_labiodentaler_Frikativ" title="Stimmloser labiodentaler Frikativ">stimmloser labiodentaler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_labiodentaler_Frikativ" title="Stimmhafter labiodentaler Frikativ">v</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_labiodentaler_Frikativ" title="Stimmhafter labiodentaler Frikativ">stimmhafter labiodentaler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Dental" title="Dental">dentale</a> Frikative <span id="dentaler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_dentaler_Frikativ" title="Stimmloser dentaler Frikativ">θ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_dentaler_Frikativ" title="Stimmloser dentaler Frikativ">stimmloser dentaler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_dentaler_Frikativ" title="Stimmhafter dentaler Frikativ">ð</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_dentaler_Frikativ" title="Stimmhafter dentaler Frikativ">stimmhafter dentaler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Alveolar" title="Alveolar">alveolare</a> Frikative (Zahnreibelaute) <span id="alveolarer_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_alveolarer_Frikativ" title="Stimmloser alveolarer Frikativ">s</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_alveolarer_Frikativ" title="Stimmloser alveolarer Frikativ">stimmloser alveolarer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_alveolarer_Frikativ" title="Stimmhafter alveolarer Frikativ">z</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_alveolarer_Frikativ" title="Stimmhafter alveolarer Frikativ">stimmhafter alveolarer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_lateraler_alveolarer_Frikativ" title="Stimmloser lateraler alveolarer Frikativ">ɬ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_alveolarer_lateraler_Frikativ" class="mw-redirect" title="Stimmloser alveolarer lateraler Frikativ">stimmloser alveolarer lateraler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_lateraler_alveolarer_Frikativ" title="Stimmhafter lateraler alveolarer Frikativ">ɮ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_alveolarer_lateraler_Frikativ" class="mw-redirect" title="Stimmhafter alveolarer lateraler Frikativ">stimmhafter alveolarer lateraler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Postalveolar" title="Postalveolar">postalveolare</a> Frikative (palatoalveolare Reibelaute) <span id="postalveolarer_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_postalveolarer_Frikativ" title="Stimmloser postalveolarer Frikativ">ʃ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_postalveolarer_Frikativ" title="Stimmloser postalveolarer Frikativ">stimmloser postalveolarer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_postalveolarer_Frikativ" title="Stimmhafter postalveolarer Frikativ">ʒ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_postalveolarer_Frikativ" title="Stimmhafter postalveolarer Frikativ">stimmhafter postalveolarer Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Retroflex" title="Retroflex">retroflexe</a> Frikative <span id="retroflexer_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_retroflexer_Frikativ" title="Stimmloser retroflexer Frikativ">ʂ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_retroflexer_Frikativ" title="Stimmloser retroflexer Frikativ">stimmloser retroflexer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_retroflexer_Frikativ" title="Stimmhafter retroflexer Frikativ">ʐ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_retroflexer_Frikativ" title="Stimmhafter retroflexer Frikativ">stimmhafter retroflexer Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Alveolopalatal" title="Alveolopalatal">alveolopalatale</a> Frikative <span id="alveolopalataler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_alveolopalataler_Frikativ" title="Stimmloser alveolopalataler Frikativ">ɕ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_alveolopalataler_Frikativ" title="Stimmloser alveolopalataler Frikativ">stimmloser alveolopalataler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_alveolopalataler_Frikativ" title="Stimmhafter alveolopalataler Frikativ">ʑ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_alveolopalataler_Frikativ" title="Stimmhafter alveolopalataler Frikativ">stimmhafter alveolopalataler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Palatal" title="Palatal">palatale</a> Frikative (Vordergaumenreibelaute) <span id="palataler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_palataler_Frikativ" title="Stimmloser palataler Frikativ">ç</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_palataler_Frikativ" title="Stimmloser palataler Frikativ">stimmloser palataler Frikativ</a> (<a href="Ich-Laut" class="mw-redirect" title="Ich-Laut">Ich-Laut</a>)</li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_palataler_Frikativ" title="Stimmhafter palataler Frikativ">ʝ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_palataler_Frikativ" title="Stimmhafter palataler Frikativ">stimmhafter palataler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Velar" title="Velar">velare</a> Frikative (Hintergaumenreibelaute) <span id="velarer_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_velarer_Frikativ" title="Stimmloser velarer Frikativ">x</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_velarer_Frikativ" title="Stimmloser velarer Frikativ">stimmloser velarer Frikativ</a> (<a href="Ach-Laut" title="Ach-Laut">Ach-Laut</a>)</li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_velarer_Frikativ" title="Stimmhafter velarer Frikativ">ɣ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_velarer_Frikativ" title="Stimmhafter velarer Frikativ">stimmhafter velarer Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_labiovelarer_Frikativ" title="Stimmloser labiovelarer Frikativ">ʍ</a>⁠]​</span> stimmloser labialvelarer Frikativ</li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_velopalataler_Frikativ" title="Stimmloser velopalataler Frikativ">ɧ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_velopalataler_Frikativ" title="Stimmloser velopalataler Frikativ">stimmloser dorsopalataler velarer Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Uvular" title="Uvular">uvulare</a> Frikative <span id="uvularer_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_uvularer_Frikativ" title="Stimmloser uvularer Frikativ">χ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_uvularer_Frikativ" title="Stimmloser uvularer Frikativ">stimmloser uvularer Frikativ</a> (<a href="Ach-Laut" title="Ach-Laut">Ach-Laut</a>)</li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_uvularer_Frikativ" title="Stimmhafter uvularer Frikativ">ʁ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_uvularer_Frikativ" title="Stimmhafter uvularer Frikativ">stimmhafter uvularer Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Pharyngal" title="Pharyngal">pharyngale</a> Frikative <span id="pharyngaler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_pharyngaler_Frikativ" title="Stimmloser pharyngaler Frikativ">ħ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_pharyngaler_Frikativ" title="Stimmloser pharyngaler Frikativ">stimmloser pharyngaler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_pharyngaler_Frikativ" title="Stimmhafter pharyngaler Frikativ">ʕ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_pharyngaler_Frikativ" title="Stimmhafter pharyngaler Frikativ">stimmhafter pharyngaler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Epiglottal" title="Epiglottal">epiglottale</a> Frikative <span id="epiglottaler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_epiglottaler_Frikativ" title="Stimmloser epiglottaler Frikativ">ʜ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_epiglottaler_Frikativ" title="Stimmloser epiglottaler Frikativ">stimmloser epiglottaler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen">ʢ</a>⁠]​</span> stimmhafter epiglottaler Frikativ</li></ul></li>
<li><a href="Glottal" title="Glottal">glottale</a> Frikative (Stimmritzenreibelaute) <span id="glottaler_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmloser_glottaler_Frikativ" title="Stimmloser glottaler Frikativ">h</a>⁠]​</span> <a href="Stimmloser_glottaler_Frikativ" title="Stimmloser glottaler Frikativ">stimmloser glottaler Frikativ</a></li>
<li><span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_glottaler_Frikativ" title="Stimmhafter glottaler Frikativ">ɦ</a>⁠]​</span> <a href="Stimmhafter_glottaler_Frikativ" title="Stimmhafter glottaler Frikativ">stimmhafter glottaler Frikativ</a></li></ul></li>
<li><a href="Ejektiv" title="Ejektiv">ejektive</a> Frikative <span id="ejektiver_Frikativ"></span>
<ul><li><span class="IPA">​[⁠<a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen">s’</a>⁠]​</span> alveolarer ejektiver Frikativ</li>
<li>[<a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen">fʼ</a>] labiodentaler ejektiver Frikativ</li></ul></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><span class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wiktionary"></span></span></span><b><a href="https://de.wiktionary.org/wiki/Frikativ" class="extiw external" title="wikt:Frikativ">Wiktionary: Frikativ</a></b>&nbsp;– Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen</div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><span class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wiktionary"></span></span></span><b><a href="https://de.wiktionary.org/wiki/Spirant" class="extiw external" title="wikt:Spirant">Wiktionary: Spirant</a></b>&nbsp;– Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen</div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r260755238">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output div.klappleiste{border:1px solid var(--dewiki-rahmenfarbe1);clear:both;font-size:95%;box-sizing:border-box;margin-top:1.5em;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste:after{clear:both;content:"";display:block}.mw-parser-output div.klappleiste-bild{float:left;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste-kopf{background:var(--dewiki-hintergrundfarbe5);color:var(--color-base,#202122);text-align:center;font-weight:bold}.mw-parser-output div.klappleiste.mw-collapsed .klappleiste-bild{display:none}.mw-parser-output div.klappleiste+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+link+div.klappleiste{margin-top:-1px}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<div class="klappleiste mw-collapsible navileiste navigation-not-searchable center" role="navigation">
<div class="klappleiste-kopf"><a href="Artikulationsart" title="Artikulationsart">Artikulationsarten</a></div>
<div class="klappleiste-inhalt mw-collapsible-content">
<p><a href="Plosiv" title="Plosiv">Plosive</a>&nbsp;|
<a href="Nasal_(Phonetik)" title="Nasal (Phonetik)">Nasale</a>&nbsp;|
<a href="Vibrant" title="Vibrant">Vibranten</a>&nbsp;|
<a href="Flap_(Phonetik)" title="Flap (Phonetik)">Flaps/Taps</a>&nbsp;|
<a class="mw-selflink selflink">Frikative</a>&nbsp;|
<a href="Affrikate" title="Affrikate">Affrikaten</a>&nbsp;|
<a href="Approximant" title="Approximant">Approximanten</a>&nbsp;|
<a href="Lateral_(Phonetik)" title="Lateral (Phonetik)">Laterale</a>&nbsp;|
<a href="Klick_(Phonetik)" title="Klick (Phonetik)">Klicks</a>&nbsp;|
<a href="Implosiv" title="Implosiv">Implosive</a>&nbsp;|
<a href="Ejektiv" title="Ejektiv">Ejektive</a>
</p>
</div></div>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-s" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Sachbegriff): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/4121574-6">4121574-6</a></span> </div>
</div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2019-11-03" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Frikativ&amp;oldid=193729098">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>